మెతుకుసీమ పల్లెపట్టుల్లో షడ్రసోపేతమైన తెలుగు పలుకుబడుల రుచులు అప్రయత్నంగానే వినబడతాయి.
కొన్ని సంస్కృత పదాలు ఇక్కడ పరిపూర్ణమైన తెలుగు స్వభావాన్ని సంతరించుకోవడం విశేషం.
అందులో ఇమరస అనే మాట ముఖ్యమైనది.
యుక్తాయుక్త వివేచన అనే భావాన్ని వ్యక్తీకరించేందుకు ఈ పలుకును ఉపయోగిస్తారు.
ఇది విమర్శ అన్న సంస్కృత పదానికి తెలుగీకరణ.
నివద్దె అనే మాట నిబద్ధ నుంచి వచ్చింది.
సంస్కృతంతో సంబంధంలేని నిసర్గమైన తెలుగు పలుకులూ కోకొల్లలు:
- తిరుగోలె (విస్తరించిన / ఆవరించిన)
- సుత (కూడా)
- పైనం (ప్రయాణం)
- ఉపాసం (ఉపవాసం)
- నిలారం (నిరాహారం)
- లగ్గం (వివాహం)
- మొగులు (ఆకాశం)
- తావు (స్థలం)
- బుగులు (భయం)
- శానితనం (అతితెలివి)
- ఇగురం (పని)
- గాసం (తిండికి అవసరమైన దినుసులు)
- బాసాన్లు (వంటసామాను)
- వొర్రె (లోయ)
- వయ్యి (పుస్తకం)
- మిద్దె (మేడ)
కొంచపోవు (తీసుకొని పోవు) వంటి పాత లిఖిత రూప పదాలు కూడా ఇప్పటికీ సంభాషణల్లో వినిపిస్తాయి.
ప్రపంచీకరణ ప్రభావంతో ప్రాంతీయ భాషలు సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్న ఈ కాలంలోనూ,
మెదక్ పల్లెల్లో అలనాటి మాటలు నిలబడి ఉండటం —
జీవద్భాషా మహత్తుకు నిలువెత్తు సాక్ష్యం.
ఇక్కడ వినిపించే సామెతల్లో కూడా జీవన తత్వం ఉంది:
“గుమ్మిల వడ్లు గుమ్మిల్నే ఉండాలె గానీ,
పిల్లలేమో గుత్పోలె ఉండాలంటే ఎట్ల”
అక్కడక్కడ అవి కలుస్తాయి
సిద్ధిపేట ప్రాంతం కరీంనగర్, వరంగల్ జిల్లాల సరిహద్దుల్లో ఉండటంతో
ఆ ప్రాంతాల భాషా ప్రభావం కొంత కనిపిస్తుంది.
పెద్ద పట్టణాలు, పెద్ద పల్లెల్లో ఉర్దూ పద వినిమయం ఎక్కువగా ఉంటుంది:
- బాజాప్తా
- గర్జు
- ఫాయిదా
- మునాఫ
- బిఫాపా
నారాయణఖేడ్, జహీరాబాద్ ప్రాంతాల్లో
మరాఠీ, కన్నడ పదాలు కూడా తెలుగులో కలిసిపోయాయి.
అయినా కూడా మెదక్ జిల్లాలో అన్యభాషా పదాల వినియోగం పరిమితంగానే ఉంటుంది.
మాటల ముత్యాలు
అట్క - అటుక
ఆకిలి - వాకిలి
ఆదికి లేదు - యాదికి లేదు
ఇన్నూరు - రెండు వందలు
ఉరుకుడు - పరుగు పెట్టడం
ఉషిక - ఇసుక
ఖరాబు చేయు - చెడగొట్టు
గన్యాయరం - గడియారం
గ్యాస్ బుడ్డి - గ్యాస్ సిలిండర్
తబుకు - చిన్నపాత్ర
తల్వాలు - అక్షింతలు
నేను సుత - నేను కూడా
నీకిత్తున్న - నీకు ఇస్తున్నాను
మెదక్ మాటలో మట్టిపరిమళమే కాదు —
మాతృభాషపై ప్రేమ కూడా శాశ్వతమే.